مالیات بر ارزش افزوده چیست؟

اگر بخواهیم کامل ترین تعریف را از مالیات بر ارزش افزوده ارائه دهیم باید به بند ج ماده ۱ قانون مالیات بر ارزش افزوده مراجعه نماییم که در آن آمده است : ” مالیات بر ارزش افزوده ،مابه التفاوت مالیات و عوارض فروش با مالیات و عوارض خرید در یک دوره معین می باشد. “

در واقع همانطور که گفتیم مالیات غیر مستقیمی است که در مراحل مختلف عرضه کالا و ارائه خدمات به نسبت اضافه ارزش ایجاد شده از تولید کننده ویا توزیع کننده دریافت می شود ولی نهایتا بارعمده مالیات به مصرف کننده نهایی تحمیل می گردد.

پیشینه مالیات بر ارزش افزوده
اغلب مالیات ارزش افزوده یکی از منابع اصلی درآمد دولت ها و شهرداری ها می باشد که به میزان سهمشان متفاوت است، در کشور ما نیزاز سال ۱۳۸۷ این نوع از مالیات بر اساس قانون مالیات بر ارزش افزوده به صورت آزمایشی اجرایی شد که قانون دائمی ارزش افزوده از ۱۳ دی ماه ۱۴۰۱ به اجرا درآمد.

در صورت نیاز به آگاهی بیشتر در خصوص مالیات کسب و کارتان مشاوره مالیاتی در موسسه اترس توسط وکیل به صورت تخصصی ارایه میگردد

پایه مالیات بر ارزش افزوده چقدر است

پایه مالیات بر ارزش افزوده
پایه یعنی آنچه که مالیات تعلق میگیرد و در مالیات بر ارزش افزوده از سه چیز گرفته میشود در واقع پایه مالیات بر ارزش افزوده سه مورد است: عرضه کالا، ارائه خدمات و واردات .

میزان مالیات بر ارزش افزوده
نرخ مالیات یعنی چه میزانی ، چه درصدی از آن پایه مالیاتی باید مالیات باشد. و در این مالیات دونوع نرخ داریم :

نرخ مالیات بر ارزش افزوده
الف: نرخ عمومی (استاندارد): نرخی که اصولا بیشتر کالا و خدمات در ایران بر مبنای ۹٪ (نه درصد) محاسبه می شود که مستند بر ماده ۷ قانون ارزش افزوده دائمی می باشد.

ب: نرخ خاص : نرخ هایی که در برخی از کالا ها یا خدمات، واردات به دلیل استراتژی های خاص ممکن است کمتر یا بیشتر از نرخ استاندارد باشد، که مثال هایی از آن در ماده ۲۱ قانون ارزش افزوده دائمی آورده شده است.

مثلا یکسری کالاهای آسیب رسان ، لوکس بالا تر و یکسری کالاهای ضروری مثل خوراک اصلی ، دارو ، واکسن و… پایین تر از نرخ استاندارد می باشد.

چه اشخاصی مشمول قانون ارزش افزوده می شوند؟
یکی از مهم ترین مواردی که یک کسب کار باید بداند این هست که اساسا مشمول دریافت یا پرداخت ارزش افزوده می‌شود یا خیر که با دانستن آن بتواند تکالیف قانونی خود را انجام دهد.

برای دانستن این امر باید بررسی نمایید که آیا شما جز یکی این ۸ فراخوانی که از طرف سازمان امور مالیاتی بیان شده هستید یاخیر؟ در صورتی که جزء یکی از آن فراخوانها بودید مشمول مالیات بر ارزش افزوده می شوید.

فراخوان های ارزش افزوده چیست؟
فراخوان ها را به تفکیک هرمرحله در ذیل بیان میکنیم:

فراخوان اول ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده
کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی واجد حداقل یکی از شرایط زیر اعلام می‌گردند:

کلیه وارد کنندگان؛
کلیه صادر کنندگان؛
کلیه فعالان اقتصادی که مجموع فروش کالاها و ارائه خدمات آنها در سال ۱۳۸۶ سه میلیارد ریال یا بیشتر بوده است؛
کلیه فعالان اقتصادی که مجموع فروش کالاها و ارائه خدمات آنها در پنج ماهه آغازین سال ۱۳۸۷، یک میلیارد و دویست پنجاه میلیون ریال یا بیشتر بوده است.

تبصره: آن دسته از فعالان اقتصادی که صرفاً به عرضه کالاها و خدمات معاف از این نظام مالیاتی (بر اساس مفاده ماده ۱۲ قانون) اشتغال دارند، از ثبت نام در این مرحله معاف می‌باشند، بدیهی است فعالانی که به عرضه توأم کالاهای مشمول و معاف اشتغال داشته و حداقل یکی از شرایط فوق را دارند مشمول این تبصره نبوده و موظف به ثبت نام در این مرحله می‌باشند.

فراخوان دوم ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده
کلیه اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی، صرفنظر از میزان فعالیت، که مشمول مرحله اول ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده نگردیده بوده‌اند، شاغل به فعالیت در هر یک از موضوعات مندرج در بند (الف) ماده (۹۶) قانون مالیات‌های مستقیم (بجز فعالیت‌های معاف موضوع ماده ۱۲ قانون مالیات بر ارزش افزوده) به شرح زیر، مشمول مرحله دوم ثبت نام و اجرای این نظام مالیاتی می‌باشند:

کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی که برای آنها جواز تأسیس و پروانه‌ی بهره‌برداری از وزارتخانه‌ی ذیربط صادر شده یا می‌شود؛
بهره‌برداران معادن؛
ارائه دهندگان خدمات حسابرسی، حسابداری و دفترداری و همچنین خدمات مالی؛
حسابداران رسمی شاغل و موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران؛
ارائه دهندگان خدمات مدیریتی و مشاوره‌ای؛
ارائه دهندگان انواع خدمات انفورماتیک، رایانه‌ای اعم از سخت افزاری، نرم افزاری و طراحی سیستم؛
متل‌ها و هتل‌های سه ستاره و بالاتر؛
بنکداران، عمده فروش‌ها، فروشگاه‌های بزرگ، واسطه‌های مالی، نمایندگان توزیع کالاهای داخلی و وارداتی و صاحبان انبارها؛
نمایندگان موسسه‌های تجاری و صنعتی، اعم از داخلی و خارجی؛
مؤسسات حمل و نقل موتوری و باربری دارای مجوز از مراجع ذیربط، زمینی، دریایی و هوایی باربری (به استثناء واحدهایی که صرفاً به امر حمل و نقل مسافر اشتغال دارند)؛
مؤسسات مهندسی و مهندسی مشاور؛
مؤسسات تبلیغاتی و بازاریابی.

فراخوان سوم ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده
کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که بر اساس شرایط مراحل اول و دوم ثبت نام، مشمول اجرای نظام مالیات بر ارزش افزوده نگردیده‌اند، در صورتی که در سال ۱۳۸۷ یا ۱۳۸۸ مجموع فروش کالاها ارائه خدمات ( غیر معاف یا معاف و غیر معاف ) آن‌ها سه میلیارد ریال و بالاتر است.

فراخوان چهارم ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده
کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که براساس شرایط مراحل اول ، دوم و سوم ثبت نام، مشمول اجرای نظـام مالیـات بـر ارزش افزوده نگردیده اند، در صورتی که شاغل به فعالیتهای ذیل (از جمله فعالیتهای موضوع بند «ب» ماده۹۶قانون مالیاتهای مستقیم) باشند، با هر میزان فروش یا درآمد.

صاحبان کارگاه های صنعتی (اعم از صنفی وغیر صنفی که دارای حداقل برق سه فاز ۵۰ آمپرباشد)؛
فروشندگان طلا و جواهر؛
فروشندگان آهن آلات ؛
صاحبان تالارهای پذیرائی ورستورانها؛
صاحبان متل وهتلهای یک و دوستاره و هتل آپارتمان؛
صاحبان نمایشگاه هاو فروشگاه های خودروو بنگاه معاملات املاک؛
صاحبان تعمیرگاههای مجازخودرو؛
چاپخانه داران ؛
صاحبان دفاتراسناد رسمی؛
صاحبان مراکزارتباطات رایانهای، دفاتر خدمات ارتباطی (دفتـر خـدمات مشـترکین تلفـن همـراه وآژانـس هـای پستی) و دفاتر خدمات دولت الکترونیک (پلیس ۱۰+) و دفاتر خدمات الکترونیک شهر؛
صاحبان دفاترخدمات مسافرتی و جهانگردی؛
صاحبان سینماها، تماشاخانه هاو مکان های تفریحی و ورزشی.

فراخوان پنجم ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزودن
کلیه اشخاص حقوقی که بر اساس شرایط مراحل اول، دوم، سوم و چهارم ثبت نام، مشمول اجرای نظام مالیات بر ارزش افزوده نگردیده اند، در صورتی که در هر یک از سال‌های ۱۳۸۷، ۱۳۸۸، یا ۱۳۸۹ مجموع کالاها و ارائه خدمات(غیر معاف یا معاف غیر معاف) آن‌ها یک میلیارد ریال و بیشتر باشد.

فراخوان ششم ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده
اشخاص حقوقی و همچنین حقیقی (صرفنظر از مبلغ فروش سالانه) موضوع ماده «۹۵ «قانون مالیات های مستقیم کـه به فعالیت های زیر اشتغال دارند:

چلوکبابیها، سالن های غذاخوری و سفره خانه های سنتی
اغذیه فروشی های زنجیره ای با مالکیت واحد و یا نام و نشان و عنوان تجاری واحد فارغ از مساحت محل کسـب و کار و نوع مجوز

فراخوان هفتم ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده
کلیه اشخاص حقوقی فعال با هر حجم از فروش و یا درآمد (کالا و خدمت) (به استثنای اشخاص حقوقی با فعالیتهـای صرفاً معاف موضوع ماده «۱۲ «قانون مالیات بر ارزش افزوده) که به موجب فراخوانهای قبلی تـا کنون بـرای اجـرای قانون فراخوان نشده اند، مشمول اجرای قانون خواهند شد.

فراخوان هشتم ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده
تمامی جایگاه‌داران سوخت (فرآورده‌های نفت و گاز) با هر حجم از فروش یا درآمد کالا و ارائه خدمات که به موجب فراخوان‌های قبلی، تاکنون برای اجرای قانون فراخوانده نشده‌اند، مشمول اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده از ابتدای سال ۱۳۹۹ خواهند شد.

محدوده اجرای مالیات
بر اساس ماده ۲ قانون ارزش افزوده فقط شامل عرضه کالا و خدماتی که در داخل کشور ایران و خارج از ایران مشمول این مالیات نمی گردد.

تاریخ تعلق مالیات
بر اساس ماده۳ قانون ارزش افزوده تاریخ تعلق مالیات، تاریخ صدور صورتحساب می باشد.

مهلت و طریقه پرداخت مالیات بر ارزش افزوده
کسب و کارهای مشمول پرداخت این مالیات مکلفند حداکثر تا ۱۵ روز بعد از پایان هر فصل با مراجعه به سامانه ارسال اظهارنامه و پرداخت مالیات بر ارزش افزوده ، اظهارنامه خود را ارسال و اقدام به دریافت فیش مالیات بر ارزش افزوده و پرداخت مالیات خود نمایند.

البته توجه نمایید بر اساس قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده در هنگامی که سامانه مودیان مستقر شود مهلت ارسال اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده یک ماه می باشد.

نکته مهم در خصوص اشخاص حقوقی در حال انحلال مشمول ارزش افزوده

مستند بر ماده ۲۱ قانون دائمی ارزش افزوده در خصوص اشخاص حقوقی که حکم به انحلال آنها داده شده است تا زمان ختم تصفیه، شخص حقوقی مزبور کماکان مؤدی ‏محسوب می‌شود و مدیر یا مدیران تصفیه مکلف به انجام تکالیف مقرر در این قانون می‌باشند.‏